Góc nhìn quản lý

Bộ trưởng Bộ Y tế: Từng bàn thay vaccine Quinvaxem, nhưng...

Vân Ngọc

Health+ | Chất lượng vaccine Quinvaxem thật sự thế nào? Tại sao người dân phải chầu chực chờ từng suất vaccine dịch vụ cho con em mình? Cùng theo dõi ý kiến giải thích của Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến
Bộ trưởng Bộ Y tế: Từng bàn thay vaccine Quinvaxem, nhưng...
Trẻ tiêm chủng vaccine dịch vụ Pentaxim tại Hà Nội (ảnh: Nguyễn Hiệp)

- Nếu so sánh Quinvaxem với vaccine dịch vụ 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 về công nghệ sản xuất thì Quinvaxem có thành phần ho gà toàn tế bào (còn giữ nguyên cấu trúc vi khuẩn) gây nhiều phản ứng nhẹ hơn văcxin dịch vụ có thành phần ho gà vô bào (chọn lọc các kháng nguyên của vi khuẩn).

Khi dùng vaccine toàn tế bào, trẻ có thể bị phản ứng nhẹ như sốt, đau hơn và bị ho hoặc biểu hiện lặt vặt khác vì cơ thể trẻ rất nhạy cảm, nhưng tác dụng phụ về mặt tai biến tử vong không thể cao hơn vaccine dịch vụ.

Chưa kể, Quinvaxem có ưu điểm là có thành phần ho gà toàn tế bào nên tính kháng nguyên cao hơn vaccine dịch vụ, vì vậy có khả năng bảo vệ cao hơn. Vaccine dịch vụ làm từ công nghệ vô bào nên khả năng bảo vệ yếu hơn do tính miễn dịch suy giảm theo thời gian, phải tiêm nhắc lại. Đây là lý do một số nước quay lại sử dụng vaccine toàn tế bào.

* Nếu như vậy vì sao đa số các nước tiên tiến trên thế giới người ta đều sử dụng vaccine có thành phần vô bào chứ không phải vaccine toàn tế bào 
như Quinvaxem?

- Bởi vì các nước ấy sản xuất theo công nghệ vô bào ở châu Âu. Khi sản xuất, doanh nghiệp phải tiếp thị và giá vaccine của họ đắt hơn rất nhiều.

Các bạn cứ bảo tại sao Bộ Y tế không quy hoạch, không xây dựng chiến lược cung ứng vaccine dịch vụ. Bộ Y tế chỉ có nhiệm vụ lo cho chương trình tiêm chủng mở rộng, còn vaccine dịch vụ là do người dân có nhu cầu, đó là phân khúc thị trường.

Doanh nghiệp nhập khẩu, phân phối vaccine dịch vụ dựa theo nhu cầu thị trường để nhập về phục vụ cho người dân.

* Bộ trưởng lý giải thế nào về một số trường hợp tai biến nặng, thậm chí tử vong sau tiêm vaccine Quinvaxem vừa qua?

- Nếu không tiêm vaccine Quinvaxem để phòng bệnh thì sẽ có hàng trăm ngàn trẻ em bị mắc bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, viêm màng não do Hib. Trong số mắc bệnh đó sẽ có ít nhất hàng trăm trẻ tử vong.

Còn nếu tiêm dù là vaccine nào đi nữa cũng khó tránh khỏi một tỉ lệ rất nhỏ tử vong do phản ứng sau tiêm vaccine (khoảng 1-4 ca tử vong/1 triệu trường hợp tiêm).

Ngay cả khi không tiêm vaccine, mỗi ngày cả nước cũng có 30-50 trẻ tử vong vì nhiều nguyên nhân.

Do vậy, chúng ta vẫn phải chấp nhận để tạo miễn dịch lớn ở một cộng đồng dù 
biết rằng có tai biến.

Có ba nguyên nhân có thể dẫn đến phản ứng nặng, thậm chí tử vong cho trẻ sau tiêm chủng nói chung và sau tiêm Quinvaxem nói riêng. Một là sốc phản vệ, xác suất sự cố không may này rơi vào ai thì phải chịu. Hai là sốc phản vệ có thể cứu được nhưng mình không thể cứu được do ở vùng sâu vùng xa, điều kiện y tế còn hạn chế. Ba là trẻ đang bị mắc một bệnh trùng lắp nào đó như tim bẩm sinh, rối loạn miễn dịch, 
bệnh di truyền...

Thế nhưng khi có một ca tai biến, các báo chạy tít ầm ầm và người dân nhiều khi chỉ đọc thấy cái tít chết sau tiêm vaccine là sợ rồi. Người dân nghĩ rằng tiêm Quinvaxem là chết nên quay sang tiêm vaccine dịch vụ.

Tôi rất mong người dân chia sẻ không chỉ vaccine mà kể cả uống thuốc, dù an toàn đến mấy khi sử dụng cũng có khi gây ra tai biến không mong muốn.

Bộ trưởng Bộ Y tế: Từng bàn thay vaccine Quinvaxem, nhưng... - Ảnh 4
Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến - Ảnh: Việt Dũng

* Nhiều nước đưa vaccine có thành phần ho gà vô bào vào chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia với giá khoảng 7-10 USD/liều. Trong khi đó, giá nhập loại vaccine này vào VN lên đến 27-28 USD/liều. Bộ Y tế có tính đến việc thay Quinvaxem bằng loại vaccine khác?

- Năm 2014, chúng tôi đã bàn đến việc thay Quinvaxem nhưng làm không nổi. Bản thân tôi đã sang Genève (Thụy Sĩ) mấy lần, làm việc với các chuyên gia Viện Nhi nhưng cuối cùng chưa thể thay được vì nhiều lý do.

Các chuyên gia độc lập, chuyên gia của WHO cho rằng nếu thay vaccine dịch vụ (loại 5 trong 1) đối với một đất nước có đông trẻ em như Việt Nam phải cân nhắc. Thay thế vaccine Quinvaxem bằng vaccine dịch vụ rất khó do tiền mua vaccine dịch vụ cao gấp mấy lần Quinvaxem.

Sở dĩ Bộ Y tế không thay vaccine Quinvaxem là do nếu thay bằng vaccine dịch vụ thì dịch ho gà có nguy cơ quay trở lại vì hiệu quả bảo vệ của vaccine vô bào không bằng Quinvaxem.

Ngoài ra, khi tiêm chủng vaccine dịch vụ với số lượng lớn thì nguy cơ tai biến và tử vong sau tiêm cũng sẽ như tiêm Quinvaxem chứ không kém hơn. Khi đó lại đổ cho vaccine dịch vụ 5 trong 1, 6 trong 1. Bộ Y tế giải thích thế nào được với dân?

Hơn nữa, chưa chắc khi chuyển sang vaccine vô bào mà nhà sản xuất chịu bán. Bây giờ mua với giá như vậy mà họ còn chưa đủ vaccine để bán.

* Chỉ còn ba năm nữa Tổ chức Liên minh vaccine và tiêm chủng toàn cầu (GAVI) sẽ không hỗ trợ vaccine Quinvaxem cho Chương trình tiêm chủng mở rộng của Việt Nam. Bộ Y tế sẽ sử dụng vaccine nào thay thế?

- Bộ Y tế đã bàn về việc này nhưng không phải dễ. Chúng ta đang cố gắng tìm kiếm công nghệ để sản xuất vaccine thay 
thế Quinvaxem.

LÊ THANH HÀ thực hiện Theo tuoitre.vn